مقالات

 

نگاھی بہ کتاب الغدیر علامہ امینی ( رحمہ اللہ)

سید شاھد جمال رضوی

1/13/2017

الغدیر چشمۂ جوشانی است کہ تشنگان حقیقت را سیراب می کند ، مدرسہ ای است کہ علوم و فنون گوناگون را آموزش می دھد ، بلکہ دانشگاھی است کہ در آن درس وحدت خواندہ می شود و مسلمانان با یکدیگر الفت پیدا می کند۔
مؤلف این کتاب یعنی علامہ امینی بہ منظور اعتلام اسلام ، ایمان آوردگان بہ این دین حنیف را بہ سوی حبل الھی فرا می خواند و کتاب الغدیر را با حدیث شریف "عنوان صحیفۃ المومن حب علی بن ابی طالب " آغاز می کند ۔
اسم این کتاب حاکی از موضوع آن است آن اثبات وصایت و خلافت منصوصہ امیر المومنین ؑ از ناحیہ حضرت خاتم الانبیاء و نقل نصھای راجع بہ غدیر خم و سایر نصوص از طرف غیر شیعہ و از کتب اھل سنت و تواریخ قرون اسلامی و آشکار کردن و اثبات اغراض بعضی از تاریخ نگاران پیشین کہ در نقل روایات تعصب ناروا بکار بردہ اند و نسبت بہ مطالب آن تحریف و تصحیف و تبدیل روا داشتہ اند ۔
شھر کتاب الغدیر بہ بسیاری از ممالک اسلامی و سایر مناطق جھان رسیدہ و شاید بتوانیم بگوئیم کہ کتابی در چھاردہ قرن در ممالک اسلامی بدین اشتھار در مدت کم نتوان سراغ گرفت ۔گاہ شنیدہ می شود حتی در جامعہ شیعی بہ اصل کتاب انتقاد کردہ اند کہ در این عصر چہ لزومی داشت مؤلف خود را بہ زحمت انداخت و اتحاد مسلمانان را بہ مخاطرہ انداختہ است ؟! مثل اینکہ این کتاب را مانع وحدت کلمہ مسلمانان پنداشتہ اند!!۔
باید گفت : کتاب الغدیر مطلبی را از خود نساختہ بلکہ بہ روایات علمای بزرگ اھل تسنن پرداختہ و تاحدی ابرھای تیرہ تعصبات را از مغز افراد کنار زدہ و فضای افکار عالم را برای تجلی نور حقیقت صاف تر از گذشتہ کردہ است ۔ خلاصہ این کہ امروز عصر علم و منطق است ، مسلمان و غیر مسلمان آن را می خوانند و در جویندگان حق و حقیقت بالاخص دانشمندان اثر می کند و دیگر در برابر ادلہ و منطق واضحہ نمی گویند : انا وجدنا آبائنا علی امۃ و انا علی آثار ھم مقتدون۔(زخرف /۲۳)
علامہ امینی کاری را کہ انجام دادند این بود : آنچہ را دشمنان حق و حقیقت پنھان کردہ بودند از لابلای کتب خود مخالفین بیرون کشیدہ و در مجلدات الغدیر درج و ثبت نمودہ است ۔

امتیازات کتاب الغدیر:
۱۔ تدوین مباحث بہ روش جدل ؛ یعنی مغلوب ساختن طرف مقابل با معتقدات خودش ۔
۲۔ مستند نمودن تمام احتجاجات و مطالب مطرح شدہ در میدان بحث ۔
۳۔ استفادہ از نثری زیبا و روان و بلیغ در تمام مباحث ۔
۴۔ بہ کار گرفتن ضرب المثلھای عربی بہ طور فراوان در بین مطالب ۔
۵۔ استفادہ از آیات قرآنی در پایان مطالب یا در بین آنھا ۔
۶۔ بحث پیرامون مسائل بنیانی و اساسی فراوان د رحوزہ ھای گوناگون : حدیث ، تاریخ ، عقاید ، اخلاق ، فقہ ، رجال ۔
کتاب الغدیر بسیار خوب و در نوع خود بی نظیر و در میان کتب شیعہ کہ صرفا اثبات حق ولایت امیر المومنین را در ردیف اولین کتاب شیعہ و بلکہ کوکب درخشان کتابھای عالم تشیع می باشد قرار گرفتہ است و کسانی از این کتاب بھرہ وافر می برند کہ اھل مطالعہ و تحقیق باشند ۔